Siirt Karot

Siirt'ten gelen bir karot ya da kesim talebine ilk cevabımız fiyat olmaz; bir soru listesi olur. Delik nereye açılacak, hangi yapı elemanına denk geliyor, kaç adet ve hangi çapta, duvarın kalınlığı ne, binada su ve elektrik var mı, araç binaya kadar yanaşabiliyor mu. Bunları öğrenmeden Eskişehir'den yola çıkmak hem bizim hem işverenin zamanını yakar. Merkezimiz Eskişehir'dedir; Siirt'te şubemiz de, sürekli orada bekleyen bir ekibimiz de yoktur. Bu yüzden Siirt işlerini tek çıkışta bitecek şekilde kurgular, makineyi ve sarf malzemesini yola çıkmadan önce işin cinsine göre yükleriz. Aşağıda Siirt'te ne yaptığımızı sahada uyguladığımız sırayla yazdım.

Eskişehir'den Siirt'e: Mesafeyi Olduğu Gibi Yazıyoruz

Eskişehir ile Siirt arası karayoluyla 1.300 kilometreyi aşar. Ekip ve ekipman bu yolu alıp aynı gün dinç şekilde işe başlamaz; pratikte gidiş bir gün, iş bir ya da birkaç gün, dönüş bir gün demektir. "Yarın sabah kapınızdayız" diyen birini arıyorsanız doğru adres biz değiliz. Bizim yaptığımız iş, tarihi önceden netleştirmek ve o tarihte gerçekten orada olmaktır.

Mesafe planlamayı da değiştirir. Siirt merkezde ya da Kurtalan, Baykan, Eruh, Pervari, Şirvan, Tillo taraflarında bir işe çıkmadan önce şunları isteriz:

• Kat planı ya da elle çizilmiş bir kroki; delik ve kesim yerleri üzerinde işaretli olsun.
• Delik çapları ve adetleri; kesimlerde en, boy ve tahmini eleman kalınlığı.
• Çalışılacak yüzeyin fotoğrafı; yakın çekim değil, elemanın tamamını gösteren geniş açıdan.
• Elektrik durumu: normal priz mi var, trifaze var mı, panoya mesafe ne kadar.
• Su bağlantısının yeri ve basıncı; su yoksa depo ve pompa kurmamız gerekir.
• Aracın yanaşabileceği en yakın nokta, merdiven genişliği, asansör var mı.

Bu bilgiler geldiğinde ekipman listesi kendiliğinden netleşir: hangi motor, hangi sehpa, kaç metre kablo ve hortum, hangi çaplarda kaç adet karot ucu, kaç yedek segment. Siirt'e vardıktan sonra "uç bitti, yenisi lazım" demek bir gün kaybetmek anlamına gelir; o yüzden yedeği hep fazladan koyarız.

Karot Delme: Motor, Sehpa ve Elmas Uç Üçlüsü

Karot delme dışarıdan tek bir hareket gibi görünür. Aslında her delik üç ayrı kararın toplamıdır: makineyi hangi kademede çalıştıracağız, sehpayı neye ve nasıl sabitleyeceğiz, hangi elmas ucu takacağız. Biri yanlışsa delik ovalleşir, uç sıkışır ya da iş normalin iki katı sürer.

Motor ve devir. Çap büyüdükçe uç çevresindeki hız artar, bu yüzden devri düşürüp torku yükseltmek gerekir. Küçük çaplı tesisat deliklerini yüksek devirde hızlı almak mümkündür; aynı devirde geniş çaplı bir baca deliği açmaya kalkarsanız segment parlar, uç kesmeyi bırakır ve sürtünmeye başlar. Çapı duyduğumuz anda hangi kademede çalışacağımız bellidir; sahada deneme yanılma yapmayız.

Sehpanın sabitlenmesi. En güvenli yöntem sehpayı yüzeye dübelle ankrajlamaktır. Vakumlu sabitleme yalnızca düzgün, sağlam ve gözeneksiz yüzeylerde düşünülür; sıvası kabarmış ya da boşluklu bir yüzeyde vakuma güvenilmez. Tavan deliklerinde ayrıca hızlı bağlama direği kullanırız. Sehpa en ufak oynarsa delik eksenini kaybeder, ucu sıkıştırır ve segment kaybettirir.

Elmas uç ve segment matrisi. Segmentte kesen elmas tanesidir; ama işi asıl belirleyen, elması tutan metal matrisin sertliğidir. Sert ve aşındırıcı olmayan betonda yumuşak matris kullanılır ki matris aşınsın, altta yeni elmas tanesi açığa çıksın. Aşındırıcı, taneli, görece yumuşak betonda ise sert matris gerekir; yoksa uç birkaç delikte biter. Beton yaşı, agreganın cinsi ve donatı yoğunluğu bu seçimi doğrudan etkiler.

• Uç kesmiyor, yüzeyi aynalaşmışsa matris o beton için fazla serttir; bileme taşıyla açılır, gerekirse uç değiştirilir.
• Uç hızla kısalıyorsa matris fazla yumuşaktır; devam edilirse birkaç delikte tükenir.
• Segment kenarında mavimsi renk ve yanık koku varsa su debisi yetersizdir, hemen durulur.

Su, Çamur ve Delik Ağzı Disiplini

Sulu karotta su iki iş yapar: segmenti soğutur ve kesilen malzemeyi delik dışına taşır. Debi az olursa çamur delik içinde kalır, uç sürtünüp ısınır; çok olursa çamur binanın içine yayılır. Bu yüzden sadece makineye değil, çıkan çamurun rengine ve kıvamına da bakarız. Rengin koyulaşması ve içinde metal talaşı görülmesi donatıya girildiğinin ilk işaretidir; sesin tonu da değişir.

İnsanların oturduğu bir dairede ya da faal bir iş yerinde çalışırken su yönetimi işin yarısıdır. Delik ağzına vakumlu su toplama halkası takar, halkayı endüstriyel vakumla besler, altına ayrıca kova ve emici koyarız; zemine ve mobilyaya branda çekilir. Tozu tamamen ortadan kaldıran bir yöntem yoktur; su ve vakum tozu kontrol altında tutar, biz de bunu abartmadan böyle anlatırız. Su verilemeyen durumlarda kuru delme yapılabilir, ama o zaman toz kontrolü tamamen vakum performansına kalır ve bunu önceden söyleriz.

Siirt'in kışı sert geçer. Soğukta, ısıtılmayan bir kaba yapıda çalışırken iş bitiminde hortumların, pompanın ve makinenin su yollarının boşaltılması şarttır; içinde kalan su donar, ertesi sabah ekipman kullanılamaz. Yazın ise sıcak ve kuru hava su tüketimini artırır, çamur delik ağzında çabuk kurur; depoyu büyük tutar, ara temizliği sıklaştırırız. Şebeke basıncının zayıf olduğu üst katlarda depo ve pompa kurmadan sulu delmeye başlamayız.

Donatı Taraması ve Taşıyıcı Elemanda Değişmeyen Kural

Delik yerini müşteri işaretler, biz kabul etmeden önce tararız. Donatı tarama cihazıyla yüzey taranır, demir güzergâhları kalemle işaretlenir, delik merkezinin donatı arasına denk gelip gelmediği görülür. Çoğu zaman deliği birkaç santim kaydırmak hem donatıyı kurtarır hem işi hızlandırır; demir kesmek süreyi de uç ömrünü de ciddi biçimde etkiler.

Döşemede tarama sadece donatı için değildir. Zeminden ısıtmalı bir katta boru güzergâhı, ankastre elektrik tesisatı ve bazı yapılarda öngerme halatları söz konusu olabilir. Bunlardan birine denk gelmek, bir deliğin maliyetini çok aşan bir hasar demektir. Şüphede kalırsak delmeyiz, önce durumu netleştiririz.

Taşıyıcı eleman kuralımız nettir: kolon, kiriş ve taşıyıcı perde üzerinde statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan iş yapmayız. Taşıyıcı kesitte açılan kontrolsüz bir boşluk ya da kesilen bir donatı, yapının deprem davranışını doğrudan değiştirir. "Küçücük bir delik, bir şey olmaz" cümlesini sahada çok duyduk; cevabımız hep aynı: onaylı çizimi getirin, deliği ona göre açalım. Bölme duvarda ve taşıyıcı olmayan elemanlarda iş normal akışında yürür.

Beton Kesme ve Duvar Açma: Hangi Ekipman Nerede

Kesim işinde ekipmanı seçmek, işi seçmek demektir. Yanlış makineyle başlanan bir kesim ya yarıda kalır ya da elemana zarar verir.

• Raylı duvar testeresi: Kalın betonarme duvar ve derin kesim. Ray yüzeye sabitlenir, kesim ekseni baştan sona sabit kalır; kapı ve pencere boşluklarında tercihimiz budur.
• Zemin testeresi: Döşeme ve saha betonunda düz, uzun hatlar. Derinlik disk çapına bağlıdır; kalın döşemede iki yüzden kesim gerekebilir.
• Halka testere ve el tipi kesiciler: Dar alanda ve köşe tamamlamada. Kesim derinlikleri sınırlıdır.
• Tel kesme: Testerenin giremeyeceği kalınlık ve geometrilerde, büyük kesitlerin ayrılmasında.
• Karotla köşe boşaltma: Testere kesimi köşede biraz taşar; bunu istemediğimiz işlerde köşeye küçük çaplı karot deliği açar, kesimi o deliğe kadar getiririz.

Duvar açmada asıl mesele kesmek değil, kesilen parçayı yönetmektir. Betonarme bir duvardan alınan blok ağırdır; nereden tutulacağı, nasıl devrileceği, hangi yöne indirileceği kesime başlamadan planlanır, gerekirse blok küçük parçalara bölünerek alınır. Boşluk üstündeki yükün nasıl aktarılacağı ise mühendislik kararıdır; onaylı detay yoksa taşıyıcı eleman üzerinde boşluk açmayız. Siirt merkezinin eğimli ve yer yer dar sokaklı dokusunda aracın kapıya yanaşamadığı durumlarla karşılaşırız; o zaman moloz taşıma güzergâhı da plana girer, çünkü süreyi doğrudan uzatır.

Beton kırmada sınır kesilmeden kırıcı vurulmaz. Kontrolsüz kırma, kalması gereken betonu da götürür. Kırılacak alanın sınırını önce testereyle çepeçevre keser, kırıcıyı bu sınırın içinde çalıştırırız; çatlak dışarı ilerlemez, kenar düzgün çıkar. İkinci konu titreşimdir: dolu bir apartmanda kırıcı komşuyu doğrudan etkiler, bu yüzden çalışma saatlerini yönetimle önceden konuşur, fayans ve asma tavan gibi hassas noktaları baştan kontrol ederiz.

Filiz Ekme ve Kimyasal Ankraj: Kalite Delik Temizliğinde Saklı

Filiz ekme ve kimyasal ankrajda en çok atlanan adım, en belirleyici olanıdır: delik temizliği. Kimyasalın betona tutunması, delik cidarındaki toz tabakasının kaldırılmış olmasına bağlıdır. Toz kalırsa kimyasal betona değil toza yapışır ve çekme dayanımı beklenenin çok altına düşer. Uyguladığımız sıra şudur:

• Delik çapı ve derinliği, donatı çapına ve gerekli ankraj boyuna göre belirlenir; gelişigüzel matkap ucu seçilmez.
• Delik basınçlı hava ile üflenir, uygun çapta fırçayla fırçalanır, tekrar üflenir; bu döngü birden fazla kez tekrarlanır.
• Delik ıslaksa ya da su tutuyorsa bu duruma uygun kimyasal seçilir; her kimyasal ıslak delikte aynı performansı vermez.
• Enjeksiyon delik dibinden başlar, hortum geri çekilerek doldurulur; böylece içeride hava boşluğu kalmaz.
• Donatı hafif döndürülerek yerleştirilir, ağızdan kimyasal taşması istenen bir sonuçtur; taşmıyorsa dolgu yetersizdir.

Sıcaklık bu işin görünmeyen değişkenidir. Siirt'te yaz sıcağı yüksektir; sıcakta kimyasalın jel süresi kısalır, yani donatıyı yerleştirmek için elinizde daha az zaman kalır. Kışın tam tersi olur, kür uzar ve yükleme geç yapılabilir. Kartuşları güneşte ya da soğukta bırakmaz, üretici verilerine göre uygun sıcaklıkta tutarız. Kür süresi dolmadan hiçbir ankraja yük verilmez. İşveren ya da denetim tarafı isterse belirli sayıda ankrajda çekme testi planlarız. Taşıyıcı sisteme müdahale eden filiz uygulamaları ise ancak onaylı bir proje detayına göre yapılır.

Siirt İşinde Fiyat Nasıl Hesaplanır

Bu sayfada rakam göremeyeceksiniz; rakam vermek için işi görmek gerekir. Onun yerine hesabın nasıl kurulduğunu yazalım. Karotta fiyat, delik çapı ile delinen toplam derinlik üzerinden kurulur; yani çapa göre metre hesabı vardır. Kesimde ise kesim derinliği ile kesilen metre birlikte değerlendirilir. Üzerine şu kalemler biner:

• Donatı yoğunluğu: sık donatılı kesitte hem süre hem uç aşınması artar.
• Betonun yaşı ve dayanımı; agreganın cinsi.
• Erişim zorluğu: yüksekte çalışma, iskele, dar alan, asansörsüz kat.
• Sahada su ve elektriğin hazır olup olmaması; jeneratör veya su deposu gerekiyor mu.
• Çalışma saati: gece, hafta sonu ya da işletme kapalıyken çalışma.
• Koruma ve temizlik: dolu binada branda, vakum, çamur toplama, sonrasında temizlik.
• Moloz kaldırma ve parça tahliyesi.
• Siirt için ulaşım ve konaklama; bu kalemi ayrı ve görünür yazarız.

Bu yüzden aynı çaptaki iki delik iki farklı binada aynı tutmaz. Ve bu yüzden toplu iş her zaman avantajlıdır: yol ve kurulum maliyeti sabit kaldığı için iş adedi arttıkça birim maliyet düşer. Siirt'te birkaç ayrı noktada işiniz varsa aynı çıkışta toplamak sizin lehinize olur. Fotoğraf, kroki ve ölçüler elimize geçtikten sonra kalem kalem yazılı teklif çıkarırız; neyin dahil, neyin hariç olduğu ayrı yazılır.

Sık Sorulan Sorular

Siirt'te şubeniz var mı, ne kadar sürede gelirsiniz?

Siirt'te şubemiz ya da yerel ekibimiz yok; merkezimiz Eskişehir ve Siirt'e planlı çıkış yaparız. Ölçü ve görselleri değerlendirdikten sonra size gerçekçi bir tarih veririz. Aynı gün ya da ertesi sabah orada olma sözü vermeyiz, mesafe buna müsait değil; verdiğimiz tarihte ise ekipmanla eksiksiz oradayız.

Kolonda karot deldirmek istiyorum, yapabilir misiniz?

Kolon, kiriş ve taşıyıcı perdede statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan iş yapmayız. Onaylı detay geldiğinde deliği o detaydaki yer, çap ve sıraya göre açarız. Bölme duvar ve taşıyıcı olmayan elemanlarda böyle bir kısıt yoktur.

Evimin içinde çalışacaksınız, ortalık su ve toz içinde mi kalacak?

Sulu delmede delik ağzına vakumlu su toplama halkası takar, çamuru endüstriyel vakumla çekeriz; zemine ve eşyaya branda çekilir. Buna rağmen hiç iz kalmayacağını söyleyemem; söyleyebileceğim şey suyun ve tozun kontrol altında tutulduğu ve iş sonunda alanın temizlendiğidir.

Fiyatı telefonda öğrenebilir miyim?

Telefonda uydurma rakam söylemem. Çap, adet, derinlik, elemanın cinsi, donatı durumu ve erişim koşulları belli olduğunda yazılı teklif çıkarırız. Bu bilgileri fotoğraf ve krokiyle göndermek on dakikalık iş; karşılığında sahada değişmeyen bir fiyat alırsınız.

Delerken donatıya denk gelirse ne olur?

Önce denk gelmemek için tararız; güzergâhı işaretler, mümkünse deliği birkaç santim kaydırırız. Kaydırma mümkün değilse ve eleman taşıyıcı değilse donatı kesmeye uygun segmentle devam edilir; ilerleme yavaşlar, uç aşınması artar. Taşıyıcı elemanda ise iş durur, onaylı çizim olmadan devam edilmez.

Filiz ektirdim, ne zaman yük verebilirim?

Kür süresi kimyasalın türüne ve ortam sıcaklığına göre değişir; Siirt'te yaz sıcağında kür hızlanır, kışın uzar. Uyguladığımız ürünün verilerine göre süreyi net söyler, o süre dolmadan yüklemeyin deriz. Erken yükleme, dışarıdan görülmeyen bir zayıflık bırakır.

İşe başlamadan bizim hazırlamamız gereken bir şey var mı?

Çalışma alanının boşaltılmış, elektrik ve su bağlantısının hazır, aracın yanaşacağı noktanın müsait olması işi ciddi biçimde hızlandırır; hazırsa tek çıkışta işin bitme ihtimali yüksek olur.