Bilecik Karot Servisi

Bilecik'te aldığımız işler tek bir soruyla başlıyor: bu delikten ne geçecek? Karot delmede çapı, elmas ucu, soğutma düzenini ve makineyi belirleyen şey duvarın kalınlığı değil, delik açıldıktan sonra oraya girecek boru, kablo, kanal ya da ankraj çubuğudur. Eskişehir merkezli çalışıyoruz; Bilecik'te şubemiz veya sürekli sahada duran bir ekibimiz yok, işleri Eskişehir'den araç yükleyip yola çıkarak yapıyoruz. Bozüyük bize en yakın durak; Bilecik merkez, Söğüt, Pazaryeri, Gölpazarı, Yenipazar, İnhisar ve Osmaneli tarafına da aynı şekilde gidiyoruz. Aşağıda sahada fiilen ne yaptığımızı, hangi işi hangi çapla açtığımızı ve bir deliğin kalitesini nelerin belirlediğini anlattık.

Bilecik'te iş çap seçimiyle başlıyor: 52 mm'den 600 mm'ye

Kullandığımız çap bandı 52 mm ile 600 mm arasında ve bu bandın her aralığı ayrı bir işe denk geliyor. Yanlış çap, delik açıldıktan sonra geri alınamayan bir hatadır: dar deliği büyütmek için ikinci kez girmek cidarı bozar, geniş delik ise kesitten fazladan beton götürür. Ölçüyü boru dış çapından değil, yalıtımı ve montaj payıyla birlikte alıyoruz.

• 52–82 mm: elektrik ve zayıf akım kablo geçişleri, veri hattı, klima bakır boru ve dren hattı, korkuluk ankraj yuvaları.
• 90–130 mm: hermetik kombi baca çıkışı, banyo ve mutfak havalandırması, tekil pissu bağlantıları, tesisat şaft geçişleri.
• 150–200 mm: ana pissu kolonları, yangın hattı boruları, aspiratör ve davlumbaz kanalları.
• 250–350 mm: makine dairesi ve şaft geçişleri, jeneratör egzoz hattı, toplu tesisat demetleri.
• 400–600 mm: altyapı ve rögar bağlantıları, perde duvarda drenaj geçişi, kalın döşeme ve temel delikleri.

Çap büyüdükçe iş kolaylaşmıyor, ağırlaşıyor. 300 mm üstünde makinenin ankrajlanması, su debisi ve çıkan karot göbeğinin ağırlığı ayrı birer problem oluyor. 500–600 mm bandında çıkan beton silindir tek kişiyle taşınacak bir parça değildir; deliği açmadan önce göbeğin nasıl tutulacağı planlanır. Döşemede çalışırken göbeğin alt kata düşme ihtimali her zaman masadadır, altı boşaltılıp emniyete alınır.

Elmas soket ve segment seçimi: betonu tanımadan uç takılmaz

Elmas uç seçerken iki şeye bakıyoruz: betonun sertliği ve içindeki donatı yoğunluğu. Segmentin matrisi, yani elmas tanelerini tutan metal yatak, sert betonda yumuşak, aşındırıcı betonda sert seçilir. Ters gibi görünür ama sahada böyle çalışır: sert betonda matrisin kontrollü aşınıp yeni elmas tanesini açığa çıkarması, aşındırıcı betonda ise erkenden erimemesi gerekir.

Bilecik'te iki farklı yapı stoğuyla karşılaşıyoruz. Merkez, Söğüt ve Gölpazarı tarafındaki eski konut dokusunda dere çakıllı, agregası iri ve düzensiz betonlar çıkıyor; bunlar aşındırıcıdır, segmenti hızlı yer, düşük devir ister. Bozüyük hattındaki sanayi yapılarında ve yeni bloklarda ise sıkı dokulu, yoğun donatılı kesitler var; burada segment parlamaya meyleder, baskıyı ve su debisini ona göre ayarlıyoruz. Aynı binanın perdesiyle döşemesi bile farklı davranabildiği için ilk deliğin ilk beş santimi bizim için ölçümdür: uç nasıl tutuyor, çamurun rengi ne söylüyor, makine zorlanıyor mu.

Yoğun demirli kesitte lazer kaynaklı, demir kesmeye dayanıklı segment kullanıyoruz. Kısa segment hızlı keser ama ömrü kısadır; günde yirmi delik açılacak işte uzun, tek seferlik büyük geçişte hızlı segment mantıklıdır. Ucun gövdesinin düzgünlüğü de en az segment kadar önemli: eğilmiş, ovalleşmiş bir tüp ne kadar iyi segment taşırsa taşısın sürtünür, cidarı bozar ve deliği büyütür.

Su soğutma, çamur yönetimi ve kuru delmenin sınırı

Su iki görev üstlenir: segmenti soğutur ve kesme tozunu delikten dışarı taşır. Biri aksarsa delik bozulur. Su yetersizse segment parlar, matris aşınmadığı için yeni elmas açığa çıkmaz, uç kesmeyi bırakıp sürtünmeye başlar; ısı yükselir, uç yanar. Su fazlaysa tozu taşımadan akar gider ve segment aşınma dengesini bulamaz. Debiyi çıkan çamurun rengine ve kıvamına bakarak ayarlıyoruz; bu, gözle ve sesle yapılan bir ayardır.

Bizi en çok uğraştıran taraf suyun kendisi değil, dönüş çamuru. Dolu dairede, mağazada ya da üretimi süren bir tesiste halka conta ve vakumlu hazneyle çamuru delik ağzında topluyoruz. Döşeme delerken alt kata sızıntı riski her zaman vardır; alt katı önceden görüp örtüyoruz. Çamur kurumadan temizlenir; kuruduktan sonra çimento gibi tutar, parkede ve seramik derzinde kalıcı iz bırakır.

Kuru delme her işin çözümü değil. Pano odası, arşiv, veri odası gibi suyun istenmediği yerlerde küçük çaplarda toz emişli kuru sistemle çalışıyoruz. Ama kuru delmenin çap ve derinlik sınırı vardır; kalın ve donatılı kesitte hem ucu yakar hem deliği eğri götürür. Böyle bir yerde "susuz olsun" talebini kabul etmek yerine suyu kontrol altına alacak düzeni kuruyoruz.

Donatı tarama ve taşıyıcı elemanda çalışma kuralı

Deliği açmadan önce donatı tarayıcıyla kesiti okuyup demir eksenlerini yüzeye işaretliyoruz. Amaç sadece ucu korumak değil; yanlış kesilen bir donatı, o elemanın taşıma kapasitesinden kalıcı olarak eksiltir. Tarama sonrası delik yerini birkaç santim kaydırmak çoğu zaman mümkündür ve bu küçük kaydırma tesisatçı için sorun çıkarmazken yapı için büyük fark yaratır.

Kolon, kiriş ve taşıyıcı perde duvarlarda statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan iş yapmıyoruz. Bu pazarlık konusu ettiğimiz bir madde değil. "Küçücük delik, bir şey olmaz" cümlesini çok duyuyoruz; taşıyıcı elemanda küçük delik diye bir şey yoktur, delik kesitin neresine denk geldiğine göre anlam kazanır. Onaylı proje geldiğinde delik yerini işaretler, işaretten şaşmadan uygularız; onay yoksa işi almaz ve bunu baştan söyleriz.

Ön germeli döşeme, asmolen ve kirişsiz plak sistemlerde ayrıca dikkatliyiz. Ön germe kablosuna denk gelen bir karot o döşemenin davranışını bozar ve geri dönüşü yoktur; bu sistemlerde tarama tek başına yetmeyebilir, kalıp planı istiyoruz.

Delik kalitesi, çıkış patlaması ve numune karotu farkı

Bir karot deliğinin iyi olup olmadığı çapından değil cidarından belli olur. Düzgün cidar, ucun sabit eksende ve sabit baskıyla ilerlediğini gösterir. Makine ankrajı gevşekse, vakum pedi düzgün oturmamışsa ya da baskı dalgalanıyorsa delik ovalleşir, eksen kaçar ve giriş ile çıkış merkezleri örtüşmez; bu kaçıklık boru montajında hemen kendini gösterir.

İkinci kritik nokta çıkıştır. Uç karşı yüze yaklaşırken beton arkadan desteksiz kalır ve baskı azaltılmazsa parça halinde kopar; sıvalı ve seramikli yüzeylerde bu, tamir gerektiren bir hasardır. Son santimetrelerde devri ve baskıyı düşürüyor, mümkünse karşı yüzü tahtayla destekliyoruz. Girişte de aynısı geçerli: seramik ve mermer kaplamada ilk temas düşük devirde ve kılavuzlu yapılır, yoksa kaplama çatlar.

Bilecik'te gelen taleplerin bir kısmı ise tesisat geçişi değil, laboratuvara gönderilecek beton numunesi. Aynı makineyle yapılsa da mantığı farklıdır. Tesisat deliğinde amaç geçiştir, göbeğin ne halde olduğu önemli değildir; numune karotunda ise çıkan silindirin kendisi işin ürünüdür. Çatlaksız, tam boy ve donatısız çıkmak zorundadır, çünkü basınç dayanımı onun üzerinden ölçülecek. Uç sabit devirde ve kesintisiz ilerletilir; ortada durup tekrar başlamak silindirde iz bırakır. Numune alınan yer boş bırakılmaz, tamir harcıyla doldurulur. Noktayı biz belirlemiyoruz, yapıyı inceleyen mühendisin verdiği yerden alıyoruz.

Beton kesme, duvar açma, kırım ve ankraj işleri

Karotla birlikte en çok istenen iş duvar açma. Betonarme perdede kapı ya da pencere boşluğu açılacaksa iş, testereyi duvara dayamakla başlamaz: önce boşluğun uygun olup olmadığı, lentonun nasıl kurulacağı ve hangi sırayla kesileceği belli olur. Taşıyıcı perdede boşluk açmak taşıyıcı elemana müdahaledir; yukarıdaki kural burada da geçerlidir.

Elmas testere disk çapının yarısına kadar kesebildiği için tek yüzden ulaşılamayan kalınlıklarda iki yüzden karşılıklı kesim yapılır. Köşelerde disk planlanan boşluğun dışına taşar; taşmayı önlemek için köşelere önce karotla delik açıp kesimi o deliklerde sonlandırıyoruz. Çok kalın kesitlerde elmas halatla kesim devreye girer. Zemin kesimlerinde parçaları taşınabilir boyutta bölüyoruz; kesilen bloğun nereye devrileceği kesim başlamadan konuşulur.

Kırım işlerinde çevredeki yapıya binen titreşimi azaltmak için önce kırım sınırını karotla ya da testereyle ayırıyoruz. Düzgün hat çekilmezse kırıcı, kalması gereken betonu da çatlatır. Dizi halinde açılan karot delikleri kırım hattını zayıflatır ve çevreye giden darbeyi düşürür.

Filiz ekmede ve kimyasal ankrajda deliğin kalitesi doğrudan taşıma kapasitesine dönüşür. Derinlik, çubuk çapına ve kullanılan kimyasalın verisine göre belirlenir, göz kararı yapılmaz. Delme bittikten sonra temizlik sırası gelir: basınçlı hava ile üfleme, fırça ile kazıma, tekrar üfleme. Bu üç adımdan biri atlanırsa toz cidarda kalır ve kimyasal betona değil toza yapışır. Sonra kartuş dipten başlayarak boşluk bırakmadan sıkılır, çubuk döndürülerek yerleştirilir ve kürlenme boyunca dokunulmaz. Kürlenme süresi ortam sıcaklığına bağlıdır; Bilecik'in kışında uzar, soğukta yaz süresine göre iş teslim etmek ankrajı zayıf bırakır. Yük kritikse çekme testi öneriyoruz.

Eskişehir'den Bilecik'e çalışma düzenimiz ve fiyatın hesaplanması

Merkezimiz Eskişehir'de. Bilecik'te ofisimiz, depomuz ya da yerel ekibimiz yok; bunu baştan açıkça söylüyoruz çünkü iş programı buna göre kurulur. Bozüyük, çıktığımızda ulaştığımız en yakın nokta; merkez ve Osmaneli yönü daha uzun sürüyor. Bu yüzden Bilecik işlerini mümkün olduğunca tek günde bitecek şekilde planlıyoruz: hangi çaplarda kaç delik açılacağı ve sahada su-elektrik olup olmadığı önceden netleşir. Üç fazlı elektrik yoksa jeneratör, şebeke suyu yoksa su tankı yükleyip çıkıyoruz. "Gelin bir bakın" ile başlayan iş mesafe yüzünden iki sefere dönüşür; onun yerine yerin fotoğrafını ve kat planını isteyip ön değerlendirmeyi uzaktan yapıyoruz.

Fiyat konusunda sayfada rakam yazmıyoruz, çünkü karot ve kesim işinde tek bir liste fiyatı yoktur; aynı çaptaki iki delik bambaşka iki iş olabilir. Bir Bilecik işinin bedelini şu kalemler belirler:

• Çap ve derinlik: hesap delik başına değil, açılan toplam delik metresi üzerinden kurulur.
• Beton sınıfı ve donatı yoğunluğu: sıkı ve sık donatılı kesit hem süreyi hem elmas uç tüketimini artırır.
• Erişim: kat ve asansör durumu, iskele gereği, makinenin noktaya taşınabilirliği.
• Saha altyapısı: elektrik ve su var mı, jeneratör ve tank götürmek gerekiyor mu.
• Moloz: göbeklerin, blokların ve çamurun toplanması, istenirse sahadan çıkarılması.
• Çalışma zamanı: mağaza ya da üretim açıkken çalışılamıyorsa gece programı.
• Mesafe: Eskişehir'den Bilecik'e ulaşım ve ekipman nakli.

Bu kalemler netleştikten sonra fiyatı yazılı veriyoruz. Ölçü almadan telefonda rakam söylemeyi doğru bulmuyoruz; söylenen rakam sahada tutmuyorsa iş ortasında pazarlık başlar.

Sık Sorulan Sorular

Bilecik'te sürekli çalışan bir ekibiniz var mı?

Yok. Merkezimiz Eskişehir'de ve Bilecik'te şubemiz bulunmuyor; işleri ekipmanı yükleyip Eskişehir'den yola çıkarak yapıyoruz. Bu yüzden randevuyu net bir güne bağlıyor, işi tek seferde bitirecek şekilde planlıyoruz. Bozüyük tarafı bize daha yakın, Osmaneli yönü daha uzun sürüyor.

Kolona veya taşıyıcı duvara delik açtırabilir miyim?

Statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan kolon, kiriş ve taşıyıcı perdede iş yapmıyoruz; bu elemanlarda karar mühendisindir. Onaylı çözüm geldiğinde delik yerini projeye göre işaretleyip uygularız. Taşıyıcı olmayan bölme duvarlar bu kapsamın dışındadır.

Delme sırasında her yer ıslanır mı, susuz delme mümkün mü?

Islak delmede su, halka conta ve vakumlu hazneyle delik ağzında toplanır; dolu dairede çalışırken çevreyi örtüp alt katı da kontrol ediyoruz. Suyun istenmediği pano odası, arşiv gibi yerlerde küçük çaplarda kuru sistemle çalışabiliyoruz. Ancak kuru delmenin çap ve derinlik sınırı var; kalın ve donatılı kesitte ıslak sistem gerekir.

Karot ucu demire denk gelirse ne oluyor?

Delmeden önce donatı tarayıcıyla kesiti okuyup demir eksenlerini işaretliyor, mümkünse delik yerini birkaç santim kaydırıyoruz. Kaydırma mümkün değilse işi kendi başımıza sürdürmüyor, kararı projeyi bilen mühendise bırakıyoruz. Demirli bölgeden geçmenin onaylandığı işlerde lazer kaynaklı, demir kesmeye dayanıklı uçlarla ve düşük ilerlemeyle çalışıyoruz.

Beton numunesi almakla tesisat deliği açmak arasında ne fark var?

Tesisat deliğinde amaç geçiştir, çıkan göbeğin durumu önemli değildir. Numune karotunda ise çıkan silindirin kendisi işin ürünüdür; çatlaksız, tam boy ve donatısız çıkması gerekir, çünkü laboratuvarda dayanım onun üzerinden ölçülür. Numune yeri sonradan tamir harcıyla doldurulur ve noktaya yapıyı inceleyen mühendis karar verir.

Delik bittikten sonra moloz ve çamuru siz mi topluyorsunuz?

Evet. Çıkan göbekler, kesilen bloklar ve delme çamuru işimizin parçası. Çamur kurumadan temizlenir; kuruduktan sonra çimento gibi tutup zeminde iz bırakır. Molozun sahadan tamamen çıkarılması isteniyorsa bunu baştan planın içine koyuyoruz.

Fiyatı neye göre belirliyorsunuz?

Sayfada rakam yazmıyoruz, çünkü aynı çaptaki iki delik farklı iki iş olabilir. Bedeli belirleyen kalemler; çap ve toplam delik metresi, beton sınıfı ve donatı yoğunluğu, noktaya erişim ve kat durumu, sahada elektrik-su bulunup bulunmadığı, moloz alımı, gece çalışma gerekliliği ve Eskişehir'den Bilecik'e ekipman naklidir. Bunları değerlendirip fiyatı yazılı veriyoruz.