Antalya Yapısal Güçlendirme

Antalya'da bir yapının güçlendirilmesine karar verildiğinde, ortaya çıkan iş listesinin büyük bölümü aslında delme ve kesme işidir. Mevcut kolona yeni bir perde bağlanacaksa yüzlerce filiz deliği açılır, temel genişletilecekse eski temel yüzeyine ankraj yapılır, yeni bir geçiş gerekiyorsa beton kesilerek alınır. Bu sayfada anlattığımız iş tam olarak budur: hangi delik hangi uçla açılır, delik temizliği neden işin yarısıdır, su ve çamur kapalı bir binada nasıl yönetilir, ölçü nerede kaçar. Güçlendirmenin projesini çizmek, statik hesabını yapmak ya da yapıyı mantolamak bizim alanımız değil; bizim alanımız, elimize gelen detay paftasındaki noktaları sahada birebir uygulamak.

Merkezimiz Eskişehir. Antalya'da şubemiz yok, orada sürekli duran yerel bir ekibimiz de yok; olduğunu da söylemiyoruz. Arada yaklaşık 500 kilometre var ve bu mesafe işi planlama biçimimizi baştan değiştiriyor. Antalya'ya "bir bakalım" diye gidilmiyor; gidildiğinde ne yapılacağı, kaç gün çalışılacağı ve hangi ekipmanın araca yükleneceği önceden belli oluyor.

Antalya'da işin bize düşen kısmı nerede başlar, nerede biter

Sıra bize geldiğinde ortada çizilmiş bir proje, işaretlenmiş akslar ve bir delik listesi olur. Yaptığımız kalemler şunlar:

• Filiz ekme: donatı ekimi için delik açma, deliği temizleme, kimyasal ile donatıyı ankraj etme.
• Kimyasal ankraj: çelik plaka, konsol, mesnet, makine kaidesi gibi elemanların mevcut betona bağlanması.
• Karot delme: tesisat geçişi, numune alma ve detayın gerektirdiği çaplarda delik açma.
• Beton kesme ve duvar açma: kaldırılacak beton bölümlerinin duvar testeresi ya da tel ile kesilerek alınması.
• Kontrollü beton kırma: kesim hattından sonra kalan parçanın alınması, yüzeyin sonraki imalata hazırlanması.

Bunların dışında bir iş üstlenmiyoruz. En önemlisi de şu: kolon, kiriş ve taşıyıcı perde üzerinde, statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan tek bir delik bile açmıyoruz. "Küçücük bir delik, bir şey olmaz" cümlesi bu işin en tehlikeli cümlesidir. Yanlış yere açılmış tek bir delik, kesilen bir etriye ya da koparılmış bir boyuna donatı, o elemanın taşıma kapasitesini kalıcı olarak düşürür.

Delikten önce: donatı taraması ve delik planı

Güçlendirmede delikler çoğunlukla donatının sıklaştığı bölgelere denk gelir: kolon-kiriş birleşimi, perde uç bölgesi, döşeme mesnet aksı. Bu yüzden ilk yaptığımız iş delmek değil, taramaktır. Tarama cihazıyla yüzeyi ızgara düzeninde geçip donatı eksenlerini ve paspayını yüzeye çiziyoruz.

Proje noktası bir donatının üstüne düşüyorsa deliği kendi kafamıza göre kaydırmıyoruz; kaydırma payının ne kadar olduğunu projeyi çizen mühendise soruyoruz. Fark şudur: delik proje sahibinin bilgisiyle kaydırılırsa hesabın içindedir, biz kaydırırsak hesabın dışındadır. Antalya'da otel ve büyük açıklıklı yapılarda ayrıca gergili döşeme ihtimaline bakıyoruz; böyle bir döşemede halat hattına denk gelen karot deliği yalnızca o deliği değil tüm hattı devre dışı bırakır. Sistem varsa taramayı çok daha dar aralıkla yapıyor, tereddüt kalırsa deliği açmıyoruz.

Filiz ekme deliğinde kaliteyi belirleyen üç şey

Birincisi delik geometrisi. Çap ve derinlik, mühendisin verdiği değer ile reçinenin teknik föyünde yazan değerdir; ikisi arasında fark varsa uygulamaya başlamadan konuşulur. Derinliğe ulaşıldığını gözle değil, derinlik sınırlayıcı ya da uca aldığımız işaretle kontrol ediyoruz. Delik ekseninin yüzeye dik olması da önemli; eğik delikte çubuk projedeki konumuna oturmaz.

İkincisi delik temizliği. Çekme dayanımını en çok düşüren şey, delik dibinde kalan toz ve çamurdur; reçine betona değil toza yapışır, yük geldiğinde çubuk sıyrılarak çıkar. Düzenimiz şöyle: basınçlı hava ile delik dibinden başlayarak üfleme, delik çapına uygun tel fırça ile cidarın fırçalanması, sonra tekrar üfleme. Döngüyü föyün istediği sayıda tekrarlıyoruz. Sulu delme yapıldıysa biriken suyu ve çamuru ayrıca tahliye ediyoruz; nemli delikte kullanılabilecek reçine ile ancak kuru delikte kullanılabilecek reçine aynı ürün değildir.

Üçüncüsü doldurma disiplini. Tabancadan ilk boşaltılan miktar atılır, çünkü statik karıştırıcıdan ilk çıkan reçine tam karışmamıştır. Delik dipten ağza doğru doldurulur; ağızdan akıtılırsa içeride hava boşluğu kalır. Çubuk döndürerek itilir ve kür süresi dolmadan yük bindirilmez. Bir ayrıntı daha: karot ucuyla açılan deliğin cidarı darbeli matkapla açılana göre daha düzgündür; bazı reçineler bu cidarda ek işlem ister, föy ayrı bir yöntem tarif ediyorsa ona uyuyoruz.

Antalya'nın sıcağı ve nemi kimyasal ankrajı nasıl etkiliyor

Kimyasal ankraj sıcaklığa göre davranışını değiştirir ve Antalya bu konuda ülkenin en zorlayıcı sahalarından biri. Yazın güneş gören bir beton yüzeyin sıcaklığı hava sıcaklığının epeyce üstüne çıkar. Kartuş da o sıcakta beklerse jel süresi kısalır; yani karışımı deliğe yerleştirmek için elinizde kalan zaman azalır. Bu yüzden kartuşları güneşte tutmuyor, gölgede ve serin bir kutuda saklıyor, sıcak saatlerde küçük partiler halinde çalışıyoruz. Kışın tersi geçerli: soğuk yüzeyde kür süresi uzar. Esas aldığımız şey föydeki sıcaklık tablosu; havanın değil, yüzeyin ve kartuşun sıcaklığı ölçülür.

İkinci konu nem ve tuz. Kıyıya yakın yapılarda hava nemli, bodrum katlarda yüzey rutubeti sık karşılaşılan bir durum. Nemli yüzeyde üflemeyle toz uçmaz, çamur haline gelir; bu yüzden kıyı şeridindeki işlerde fırça-üfleme döngüsünü daha uzun tutuyoruz. Ayrıca paspayı yetersiz eski yapılarda donatıda korozyon görülebiliyor. Karot çekerken ya da beton kırarken böyle bir kesitle karşılaşırsak fotoğrafını çekip işverene ve proje müellifine iletiyoruz. Bunun ne anlama geldiğine karar vermek mühendisin işi; bizim işimiz durumu gizlemeden aktarmak.

Elmas ekipman seçimi, su soğutma ve çamur yönetimi

Soket seçiminde mantık ilk duyulduğunda ters gelir: sert ve aşındırıcı olmayan betonda yumuşak matrisli segment, yumuşak ve aşındırıcı betonda sert matrisli segment kullanılır. Matris yanlış seçilirse ya segment parlar ve kesmeyi bırakır ya da gereğinden hızlı aşınır. Antalya çevresinde karşımıza çıkan betonlarda çoğunlukla kireçtaşı kökenli agrega görüyoruz; bu, sert magmatik agregalı betondan farklı bir kesme davranışı demek. Üstelik güçlendirmede donatının yoğun olduğu bölgelerde çalışıyoruz: donatıyı sık kesen bir delikte betona göre seçilmiş soketle devam etmek hem süreyi uzatır hem ucu bitirir. Bu yüzden donatı kesmeye uygun soketleri ayrı tutuyor, sahaya her iki tipi de götürüyoruz. Segment parlarsa aşındırıcı bileme taşında ucu açıyoruz; körelmiş uçla zorlamıyoruz.

Su, elmas uçlu delmede hem soğutucu hem taşıyıcıdır: segmenti soğutur, kesme tozunu delikten çıkarır. Debi düşerse toz içeride kalır, uç ısınır, kesme durur. Ama su verdiğiniz anda kapalı binada ikinci bir iş doğar: çamur. Antalya'da işlerin önemli kısmı otel, apart ve site gibi işletmelerde geçiyor; mermer, seramik ve ahşap zeminde bırakılan çamur izi, deliğin kendisinden büyük bir sorun haline gelebiliyor. Düzenimiz şöyle:

• Sehpanın etrafına su toplama halkası, kaçak riskine karşı ayrıca sünger bariyer kuruyoruz.
• Çamurlu suyu ıslak-kuru vakumla anında çekiyor, giderlere değil bidonlara boşaltıyoruz.
• Zemin hassassa alanı örtü ve bantla kapatıyor, iş bitince yüzeyi siliyoruz.
• Suyun alt kata geçme ihtimali olan döşeme deliklerinde alt kata haber verip önlem alıyoruz.
• Sulu çalışma mümkün değilse toz emiş üniteli kuru sistemle ilerliyoruz.

Elektrik de baştan konuşulur: büyük çaplı karot ve duvar testeresi işlerinde uygun besleme yoksa iş durur, gerekiyorsa jeneratör ya da hidrolik güç ünitesiyle gidiyoruz. Suyun nereden alınacağı ve atık suyun nereye boşaltılacağı da işe başlamadan netleşir.

Ölçü toleransı, kesim kalitesi ve teslim kaydı

Delik kendi başına bir ürün değil; sonraki imalatın oturacağı yüzeydir. Ankraj çubuğu konumundan saparsa yeni perdenin donatısı geçmez, plaka delikleri tutmaz, kalıp oturmaz. Uzun deliklerde ucun ilerledikçe sapması bilinen bir durumdur; sehpayı ankrajlayıp sabitlemek ve açıyı sık kontrol etmek bu sapmayı sınırlar. Eleman kenarına yakın deliklerde kenar mesafesi yetersizse beton konik biçimde koparabilir; proje bu konuda net değilse delmeden önce soruyoruz. Kesimde ise kenar hattının düzgünlüğü ve arka yüzde kopma bırakılmaması önemli; kesilen parçanın nasıl indirileceğini ve askı noktasını kesime başlamadan planlıyoruz.

İş bittiğinde teslim ettiğimiz şey sadece açılmış delikler değil. Delik listesini, gerçekleşen konumları, varsa proje müellifi onayıyla kaydırılan noktaları ve uygulama fotoğraflarını veriyoruz; kullanılan reçinenin ürün adı ve parti bilgisi de bu kayda giriyor. Çekme testi yapılacaksa testi bağımsız bir kuruluş yapar; biz noktaları hazır eder, gerekirse test sırasında sahada bulunuruz.

Eskişehir'den Antalya'ya çalışma düzenimiz ve fiyatın nasıl çıktığı

Yaklaşık 500 kilometre, bir günlük yol demek; bu mesafeyle çalışmanın tek dürüst yolu sahaya inmeden önce işi netleştirmek. Keşfi önce uzaktan yapıyoruz: detay paftası, delik listesi, kat planı, yüzeyin ve erişim yolunun fotoğrafları. Kaç delik, hangi çap, hangi derinlik, hangi katta, elektrik ve su var mı; bunlar netleştikten sonra ekipman tek seferde yükleniyor ve iş bloklar halinde planlanıyor.

Antalya'nın kendine has bir takvimi de var. Turizm işletmelerinde sezon açıkken gürültülü ve tozlu iş yapmak çoğu zaman mümkün olmuyor; bu işler kış aylarına planlanıyor. Sezon içinde çalışılması gerekiyorsa gece ya da erken saat çalışması ve alanın her gün kapatılıp temizlenmesi konuşuluyor. Kaleiçi ve çevresindeki dar sokaklarda araç yaklaşamıyorsa ekipmanın elle taşınacağı mesafeyi de baştan hesaplıyoruz; duvar testeresi ve güç ünitesi hafif ekipman değil. Aynısı Alanya, Manavgat, Serik ve Kaş gibi merkeze uzak ilçeler için de geçerli.

Fiyat konusunda net olalım: bu sayfada rakam yok, telefonda da yeri görmeden rakam vermiyoruz. Verirsek yanlış veririz; sonra ya biz zarar ederiz ya siz sürprizle karşılaşırsınız. Fiyatı belirleyen kalemler şunlar:

• Delik çapı, derinliği ve sayısı; kesimlerde kesilecek metrekare ve kesit kalınlığı.
• Betonun sertliği ve donatı yoğunluğu; donatı sıksa uç tüketimi de süre de artar.
• Çalışılacak kat, erişim biçimi, iskele ya da sepet gerekip gerekmediği.
• Elektrik ve su durumu; jeneratör veya hidrolik ünite gerekip gerekmediği.
• Su ve çamur yönetiminin seviyesi; kullanımdaki döşenmiş mekânlarda koruma işçiliği artar.
• Çalışma saati; gece, hafta sonu ya da işletme açıkken çalışma ayrı düzen ister.
• Kullanılacak kimyasalın tipi ve miktarı.
• Eskişehir'den mobilizasyon, konaklama ve işin kaç güne yayıldığı.

Sık Sorulan Sorular

Antalya'da şubeniz var mı, ne kadar sürede gelebiliyorsunuz?

Şubemiz yok. Merkezimiz Eskişehir ve ekip Antalya'ya oradan gidiyor; arada yaklaşık 500 kilometre var, "bir saatte oradayız" diyemeyiz. İşi genellikle birkaç gün içinde takvime alıyor, gidildiğinde planlanan bölümü bitirecek şekilde planlıyoruz. Yarım günlük tek delik işi için Antalya'ya çıkmak ne bize ne size mantıklı gelir; böyle bir durumda bunu baştan söylüyoruz.

Kolonuma delik açtırmam gerekiyor, projesiz yapar mısınız?

Hayır. Kolon, kiriş ve taşıyıcı perde üzerinde statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan delik açmıyoruz; bu bizim değişmeyen sınırımız. Taşıyıcı bir elemanda yanlış konumdaki bir delik ya da kesilen bir donatı, o elemanın kapasitesini kalıcı olarak düşürür. Böyle bir talepte önce bir inşaat mühendisine yönlendiriyoruz; onay geldiğinde işi seve seve yaparız. Bölme duvar ve şap gibi taşıyıcı olmayan elemanlarda böyle bir engel yok.

Filiz ekme ile kimyasal ankraj aynı şey mi?

Uygulama tekniği benzer, amaçları farklı. Filiz ekmede mevcut betona nervürlü donatı ekilir ve bu donatı, sonradan dökülecek yeni betonarme elemanla birlikte çalışır; iki beton arasında devamlılık kurulur. Kimyasal ankrajda ise genellikle dişli çubuk ekilir, üzerine somunla plaka, konsol veya makine bağlanır. Delik temizliği, doldurma ve kür kuralları ikisinde de aynıdır.

Karotla açılan delikte kimyasal ankraj tutar mı?

Kullanılan reçine buna izin veriyorsa ve föyündeki yönteme uyuluyorsa tutar. Karot ucuyla açılan deliğin cidarı daha düzgün olduğu için bazı ürünler bu tip delikte ek yüzey işlemi ya da farklı ankraj derinliği ister; biz föye bakar, gerekiyorsa deliği o yönteme göre hazırlarız. Föy izin vermiyorsa deliği karotla açmayız.

Otelimiz açıkken çalışabilir misiniz, su ve çamur ne olacak?

Çalışılabilir, ama düzeni baştan kurmak gerekir. Gürültülü işleri misafir yoğunluğunun düşük olduğu saatlere alıyor, alanı her gün kapatıp temizleyerek ilerliyoruz. Sehpa çevresine toplama halkası ve sünger bariyer kurup çamurlu suyu vakumla anında çekiyoruz. Yine de en rahat çalışma turizm sezonu dışında oluyor.

Fiyatı neden telefonda söylemiyorsunuz?

Çünkü aynı çaptaki iki delik bile aynı işçilik değildir. Donatının sıklığı, betonun sertliği, katın yüksekliği, elektrik ve suyun durumu, mekânın korunması gereken bir zemine sahip olup olmadığı; hepsi süreyi ve uç tüketimini değiştirir. Bize delik listesini, kat planını ve birkaç fotoğrafı gönderirseniz kalem kalem ayrılmış teklif hazırlarız.

Açtığınız ankrajların testini de siz mi yapıyorsunuz?

Çekme testi gerekiyorsa bunu bağımsız bir kuruluş yapar. Biz test edilecek noktaları hazırlar, kür süresinin dolmasını bekler ve istenirse test sırasında sahada bulunuruz. Kendi uygulamamızın testini kendimiz yapıp sonuç bildirmiyoruz.