Adana Yapısal Güçlendirme

Adana'da yapısal güçlendirme işinin bize düşen kısmı nettir: projede çizilmiş her deliğin, her kesim hattının betonda doğru yerde, doğru çapta ve doğru geometride açılması. Güçlendirme projesini biz çizmiyoruz; hangi kolonun sarılacağına, filiz boyuna ve ankraj adedine statik proje müellifi karar verir, yapı denetim onaylar. Bizim işimiz elmas takımın ucunda başlar: filiz ekme delikleri, kimyasal ankraj delikleri, mevcut beton dayanımı için karot numunesi, yeni perde için duvar kesimi ve açıklık, yüzey açma, kontrollü beton kırma.

Merkezimiz Eskişehir. Adana'da şubemiz yok, orada sürekli bekleyen bir ekibimiz de yok — bunu baştan yazıyoruz, çünkü bütün iş planımız bu gerçeğin üzerine kuruluyor. Aradaki yol yaklaşık 700 kilometre; ekipman yüklü araçla dokuz-on saatlik bir sürüş. Bu yüzden Adana'ya "bir bakalım" diye gitmiyoruz; gitmeden önce projeyi, kat planını, delik listesini, sahanın elektrik ve su durumunu konuşuyoruz.

Adana'da güçlendirme şantiyesine girdiğimizde ilk iş donatıyı görmek

Güçlendirme yapılan bina, tanım gereği yorulmuş bir yapıdır. Adana'nın bina stoğu hem 1998 Ceyhan depremini hem 6 Şubat 2023 depremlerini gördü; Seyhan, Yüreğir ve Çukurova'daki eski betonarme yapıların bir kısmında sıva altında çatlak, kolon dibinde yorgunluk izi var. Böyle bir binada rastgele delik açmak, güçlendirmenin kendisine zarar verir.

Bu yüzden ilk iş delmek değil, taramak. Donatı tarama cihazıyla her yüzeyi geçip şunları çıkarıyoruz:

• Boyuna donatı ekseni ve etriye aralığı — deliğin nereye gelmemesi gerektiği
• Pas payı, yani donatının yüzeye ne kadar yakın durduğu
• Döşemede gizli tesisat: elektrik boruları, yerden ısıtma serpantini, su hattı
• Daha önce yapılmış müdahale izleri — kapatılmış deliklerin, eski ankrajların yeri

Taramanın sonucunu yüzeye işaretliyoruz ve fotoğraflıyoruz. Delik merkezi donatıya denk geliyorsa kaydırma toleransını proje müellifine soruyoruz; sahada verilen "birkaç santim sağa alalım" kararı güçlendirme detayının hesabını bozabilir.

Filiz ekme: deliğin temizliği işin yarısı

Güçlendirmede en çok yaptığımız iş filiz ekme. Mevcut betona sonradan donatı ekliyorsunuz ve o donatının taşıma gücü tamamen deliğin içindeki bağın kalitesine bağlı. Başarısız filizlerin büyük çoğunluğu yanlış reçineden değil, kirli delikten kaynaklanır.

Delik çapını donatı çapına ve ürünün teknik föyüne göre seçiyoruz — genelde donatı çapının birkaç milimetre üstü. Derinliği projedeki ankraj boyuna göre makinede sınırlayıcıyla sabitliyoruz. Delik bittikten sonra:

• Dipten basınçlı hava, sonra çapına uygun tel fırça, sonra tekrar hava — bu sırayı birkaç kez tekrarlıyoruz
• Islak delme yapıldıysa delik ya kurutulur ya da ıslak deliğe uygun ürün seçilir; ikisi karıştırılmaz
• Reçine deliğin dibinden başlanarak, ucu geri çekerek basılır; hava boşluğu kalmayacak şekilde
• Donatı çevirerek itilir, ağızdan bir miktar reçine taşması iyi işarettir — taşmıyorsa delik yeterince dolmamıştır
• Kür süresi dolana kadar donatıya dokunulmaz, üzerine kalıp ya da ağırlık bindirilmez

Projede çekme testi isteniyorsa hidrolik düzenekle test yapar, sonucu yazılı veririz. Test edilecek filiz sayısı ve yükü bizim değil, projenin kararıdır.

Kimyasal ankrajda Adana sıcağıyla hesaplaşmak

Adana'da yaz, işin kimyasını doğrudan etkiler. Kimyasal ankraj ve filiz reçineleri sıcakta daha hızlı jelleşir: kartuş ve beton sıcaksa karışım deliğe girdikten kısa süre sonra akıcılığını kaybeder. Geç kalırsanız donatıyı sonuna kadar itemezsiniz, dipte boşluk kalır ve o filizin taşıma gücü kağıt üzerindeki değerin altına düşer. Öğle güneşinde beton yüzey sıcaklığı hava sıcaklığının epeyce üzerine çıkar.

Adana'da uyguladığımız düzen:

• Kartuşlar gölgede ve serin kutuda tutulur, güneş görmüş kartuş kullanılmaz
• Statik karıştırıcıdan ilk çıkan karışım atılır; homojen renk gelmeden deliğe basılmaz
• Delikler toplu açılıp sonra topluca doldurulmaz — açık bekleyen delik toz alır, nem alır. Aç, temizle, doldur, geç
• Sıcak saatlerde partiler küçük tutulur; her partideki delik sayısı jel süresine göre belirlenir
• Adana'nın nemi hesaba katılır; bodrum ve zemin katta rutubetli beton için ıslak yüzeye uygun ürün seçilir

Adana kışı ılıman geçtiği için buradaki asıl problem soğuk değil sıcak. Yine de kür süresi hava sıcaklığına göre değişir; "yarım saatte tutar" gibi genel bir söz vermiyoruz, ürünün o sıcaklıktaki kür tablosuna bakıp söylüyoruz.

Karot numunesi, kontrollü delik ve taşıyıcı eleman kuralı

Güçlendirme projesi çizilmeden önce mevcut betonun gerçek dayanımı bilinmelidir; bunun için binadan karot numunesi alınır. Biz bu numuneyi alan tarafız: silindirik numunenin sağlam çıkması, boy-çap oranının laboratuvarın istediği aralıkta olması, içinde donatı bulunmaması ve alındığı boşluğun tamir harcıyla kapatılması bizim işimiz. Numunenin adedine ve hangi elemandan alınacağına laboratuvar ile proje müellifi karar verir.

Burada kuralımız pazarlık kabul etmez: kolon, kiriş, taşıyıcı perde ve döşemede statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan kesme, delme, karot alma işi yapmıyoruz. "Küçücük bir delik" de olsa onaysız iş almıyoruz. Güçlendirme şantiyesinde zaten bir proje vardır; delik yeri, çapı, derinliği ve filiz boyu orada yazar. Projede olmayan ek delik talebini müellife sormadan açmayız. Bu tutum bazen iş kaybettirir, ama taşıyıcı sistemi kendi inisiyatifimize bırakmak doğru değil.

Perde açıklığı, duvar kesme ve kontrollü beton kırma

Güçlendirme projelerinde çoğu zaman yeni betonarme perdeler devreye girer; bunun için mevcut dolgu duvarların kaldırılması, bazı yerlerde betonarmede açıklık oluşturulması gerekir. Bu işi kırıcıyla değil kesimle yapmayı tercih ediyoruz. Sebebi tek kelime: titreşim. Zaten hasar görmüş bir binada darbeli kırma mevcut çatlağı büyütür, komşu dairenin sıvasını döker.

Yöntemimiz şu:

• Duvar testeresiyle kesim konturu çıkarılır; hat düz, köşe temiz olur
• Kaldırılacak bölüm elle taşınabilecek bloklara bölünür, blok blok sökülür — tek parça devirmek yerine
• Kalın kesitte ya da testerenin ulaşamadığı köşede halatlı kesim veya zincirli testere devreye girer
• Ekleme betonu dökülecek yüzeyde aderans için pürüzlendirme yapılır; mevcut donatıya zarar vermemek esastır, kırıcı ucu ve darbe seviyesi buna göre seçilir
• Moloz çuvallanarak indirilir; merdiven ve zemin korunur, asansöre moloz yüklenmez

Su, çamur ve bina içi düzen

Karot ve testere su ile soğur; su hem elmas soketi soğutur hem tozu bağlar. Ama kontrol edilmeyen su, güçlendirme şantiyesinin en sık şikayet sebebidir: alt kata sızar, elektrik panosuna gider, parkeyi kabartır, asma tavanı lekeler.

Sahada standardımız: delik çevresine su toplama halkası, yanında vakumlu su süpürgesi, döşeme delerken alt katta gözcü ve deliğin altında toplama kabı, kapı eşiklerinde bariyer. Çamuru çökeltme kabında bekletiyoruz; katı kısmı çuvala alınıp molozla çıkıyor. Beton çamuru gidere verilmez — kurur, boruyu tıkar.

Adana sıcağında çamur çok çabuk kabuk bağlar; bu yüzden temizliği iş bitiminde değil iş sırasında yapıyoruz. Su kullanılamayan yerlerde — elektrik odası, asansör kuyusu, hassas cihazın olduğu alan — toz emişli kuru sisteme geçiyoruz; bunun bedeli ilerlemenin yavaşlaması ve soket ömrünün kısalması. Bunu iş öncesinde söylüyoruz ki süre tahmini şaşmasın.

Elmas takım seçimi, ölçü toleransı ve ekipman kararı

Karot sokedi ve disk seçimi betonun karakterine göre yapılır. Aşındırıcı ve sert agrega varsa yumuşak matrisli segment gerekir, ki matris aşınıp yeni elmas yüzeye çıksın; yumuşak, düşük dayanımlı betonda ise sert matris gerekir, yoksa takım boşuna tükenir. Donatı yoğun bölgede donatı kesmeye uygun segment takılır. Yanlış segmentle çalışan ekip "beton delinmiyor" der; sorun betonda değil takımdadır.

Motor kararı sahaya göre: bina elektriği yeterliyse elektrikli motor, üç fazlı besleme varsa daha büyük çaplar, şantiye elektriği yoksa jeneratör. Su temini yoksa tank götürürüz. Adana'ya çıkarken bunları soru listesiyle netleştiririz; 700 kilometre öteye eksik takımla gitmenin telafisi yok, kritik parçaların yedeğini de yükleriz.

Ölçü toleransında somut konuşalım: sehpanın 2 derecelik kaçıklığı, 40 santim derinlikte deliğin dibinde yaklaşık 1,4 santim sapma demektir. Filiz ekmede bu sapma donatının olmaması gereken yere girmesine, ankrajda plakanın oturmamasına yol açar. Sehpayı dübelle sabitliyoruz, düz yüzeylerde vakumlu sabitleme ya da destek direği kullanıyoruz, delik ilerlerken oynamadığını kontrol ediyoruz. Sehpa oynadığı anda soket sıkışır, delik eğrilir.

Eskişehir'den Adana'ya çalışma düzeni ve fiyatın hesabı

Adana işlerini blok halinde planlıyoruz. İş öncesinde istediğimiz bilgiler: projenin ilgili paftaları, delik ve kesim listesi, kat ve erişim durumu, binanın faal olup olmadığı, elektrik-su durumu, yönetimin saat kısıtı. Yaz aylarında saha düzenini sıcağa göre kuruyoruz: erken başlangıç, günün en sıcak saatlerinde ekipman ve reçine için mola, akşamüstü devam.

Bu sayfada rakam yazmıyoruz; sahayı ve projeyi görmeden verilen rakam yanıltıcı olur. Bunun yerine fiyatın hangi kalemlerden çıktığını yazıyoruz:

• Delik çapı ve derinliği — çap büyüdükçe kesilen alan ve takım maliyeti hızla artar
• Toplam delik adedi ve kesim metrajı; tekrar eden iş birim maliyeti düşürür
• Donatı yoğunluğu — donatı kesmek ilerlemeyi yavaşlatır, soket ömrünü kısaltır
• Mevcut betonun dayanımı ve agrega sertliği
• Erişim: kat, iskele veya sepet ihtiyacı, dar alan, tavan üstü çalışma
• Elektrik ve su var mı; jeneratör ya da tank gerekiyor mu
• Çalışma saati kısıtı: gece, hafta sonu, faal binada bölümlü çalışma
• Su ve toz kontrolü seviyesi, moloz ve çamurun taşınması
• Eskişehir–Adana yolu ve ekip günü

Proje paftaları ve sahanın fotoğrafları geldiğinde yazılı teklif çıkarıyoruz. Teklifte hangi kalemin neye göre hesaplandığı yazar; projede değişiklik olursa fark da aynı mantıkla hesaplanır.

Sık Sorulan Sorular

Güçlendirme projemiz henüz yok, filiz ekmeye başlayabilir misiniz?

Hayır. Filiz ekme ve ankraj, taşıyıcı sisteme yapılan bir müdahaledir; kolon, kiriş, perde ve döşemede statik proje ya da yapı denetim onayı olmadan iş yapmıyoruz. Proje hazırlanma aşamasındaysa karot numunesi alma kısmında laboratuvarın talimatıyla çalışabiliriz; delme-kesme işleri onaylı detay geldikten sonra başlar.

Karot deliği binaya zarar verir mi?

Donatı taraması yapılarak, doğru yerden ve doğru çapta açılan delik kırıcıyla açılan boşluktan çok daha az zarar verir; kesim titreşimsizdir, delik kenarı düzgün kalır. Zarar, donatı kesildiğinde veya delik projede olmayan bir yere açıldığında ortaya çıkar.

Adana'da şubeniz veya yerel ekibiniz var mı?

Yok. Merkezimiz Eskişehir'de, ekip ve ekipman oradan çıkıyor. Adana yaklaşık 700 kilometre uzakta ve bunu gizlemek yerine planlamaya dahil ediyoruz: iş tek seferde bitecek şekilde kurgulanır, yedek takım baştan yüklenir. Tek bir küçük delik için saha programına göre kapınızda olacağımız sözünü vermiyoruz.

Filiz ektikten sonra ne kadar sürede yük verilebilir?

Kullanılan ürünün kür süresine ve o günkü sıcaklığa bağlı. Adana sıcağında jel ve kür süreleri kısalır, kışın uzar. Ürünün sıcaklık-kür tablosuna bakarız; o süre dolmadan hiçbir filize yük bindirilmez. Projede çekme testi isteniyorsa test kür tamamlandıktan sonra yapılır, sonucu yazılı teslim edilir.

Bina içinde oturanlar varken çalışabilir misiniz?

Evet, güçlendirme işlerinin büyük kısmı bina boşaltılmadan yapılıyor. Kesim yöntemini seçerken titreşimi, su kaçağını ve gürültü saatini birlikte planlıyoruz; alt kata su geçmemesi için toplama halkası ve gözcü düzeni kuruyoruz, koridor ve merdiveni koruma altına alıyoruz.

Su kullanmadan delme yapabilir misiniz?

Belirli çap ve derinliklerde evet, toz emişli kuru sistemle çalışırız. Ancak kuru çalışmada elmas takım daha çok ısınır, ömrü kısalır, ilerleme yavaşlar. Suyun kabul edilemez olduğu yerlerde bu yöntemi kullanıyoruz; onun dışında su ile soğutma hem delik kalitesi hem takım ömrü açısından daha doğru.

Fiyatı neden telefonda net söylemiyorsunuz?

Çünkü aynı çaptaki iki delik, farklı binada farklı işçilik demek. Donatı yoğunluğu, beton dayanımı, kat, erişim, su-elektrik durumu ve çalışma saatleri fiyatı doğrudan değiştiriyor. Telefonda rakam söyleyip sahada üzerine eklemektense projeyi görüp yazılı teklif veriyoruz.

İlgili hizmetler: Karot Delme, Beton Kesme, Duvar Açma.